ادیسون (توماس ادیسون)

توماس آلوا ادیسون (۱۸۴۷–۱۹۳۱ میلادی) مخترع و بازرگان آمریکایی بود که با ثبت ۱۰۹۳ اختراع در ایالات متحده، به‌عنوان یکی از پرثمرترین مخترعان تاریخ شناخته می‌شود. او که با لقب «جادوگر منلو پارک» شهرت یافته بود، با توسعه لامپ رشته‌ای عملی، فونوگراف (دستگاه ضبط صدا) و دوربین فیلم‌برداری، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری عصر مدرن فناوری ایفا کرد و بنیان‌گذار نخستین آزمایشگاه پژوهشی صنعتی در جهان به شمار می‌رود.

زندگی اولیه و تحصیلات

توماس آلوا ادیسون در ۱۱ فوریه ۱۸۴۷ در شهر میلان ایالت اوهایو به دنیا آمد. او هفتمین و آخرین فرزند ساموئل ادیسون و نانسی الیوت بود. خانواده او در سال ۱۸۵۴ به پورت هورون در ایالت میشیگان نقل مکان کرد. ادیسون تنها حدود سه ماه به مدرسه رفت؛ آموزگاران او را شاگردی کندذهن و پریشان می‌دانستند و از همین رو مادرش که معلم سابق بود، آموزش او را در خانه بر عهده گرفت. او از سنین پایین به کتاب‌خوانی سخت‌گیرانه و انجام آزمایش‌های شیمیایی علاقه‌مند شد.

در نوجوانی، ادیسون در قطارهای مسافربری میان پورت هورون و دیترویت، روزنامه و تنقلات می‌فروخت و حتی روزنامه‌ای به نام «ویکلی هرالد» را خود منتشر می‌کرد. ابتلای او در کودکی به تب مخملک موجب کاهش شدید شنوایی‌اش شد و همین ناشنوایی نسبی، تا پایان عمر همراه او ماند. حادثه‌ای که ادیسون آن را آغازگر کار حرفه‌ای خود می‌دانست، نجات پسر یک کارمند ایستگاه راه‌آهن بود که در ازای آن، آموزش تلگراف به او داده شد. ادیسون طی سال‌های ۱۸۶۳ تا ۱۸۶۸ در شهرهای مختلف ایالات متحده به‌عنوان تلگراف‌چی کار کرد و در همین دوران نخستین اختراعات خود در زمینه بهبود دستگاه تلگراف را آغاز نمود.

فعالیت‌های علمی و اختراعات

نخستین اختراع تجاری ادیسون، دستگاه رأی‌گیری الکترونیکی برای مجلس قانون‌گذاری بود که با استقبال روبه‌رو نشد؛ اما به‌دنبال آن با ساخت و بهبود دستگاه‌های تلگرافی، بورس و چاپگر مخصوص اطلاعات بورس، ثروت قابل توجهی به دست آورد. این موفقیت مالی زمینه‌ساز تأسیس آزمایشگاه مستقل او شد.

مهم‌ترین اختراعات ادیسون عبارت‌اند از:

فونوگراف: در سال ۱۸۷۷ ادیسون دستگاهی ساخت که برای نخستین بار امکان ضبط و بازپخش صدا را فراهم می‌کرد. این اختراع که بازتاب گسترده‌ای در سراسر جهان داشت، شهرت او را تثبیت کرد.

لامپ رشته‌ای: ادیسون لامپ رشته‌ای را «اختراع» نکرد، اما با آزمودن هزاران ماده برای رشته لامپ، در سال ۱۸۷۹ نخستین لامپ رشته‌ای عملی و تجاری با عمر طولانی را توسعه داد. او همچنین سیستم کامل تولید و توزیع برق را طراحی کرد و در سال ۱۸۸۲ نخستین نیروگاه تجاری برق را در منهتن نیویورک راه‌اندازی نمود.

سینما: ادیسون با ساخت کینتوسکوپ (دستگاه تماشای تصاویر متحرک) و همراهی ویلیام دیکسون در توسعه دوربین فیلم‌برداری، از پیشگامان صنعت سینما محسوب می‌شود.

سایر اختراعات: میکروفون کربنی برای تلفن، باتری ذخیره‌کننده آهن–نیکل، نسخه بازبینی‌شده ماشین‌تحریر، و بهبود دستگاه‌های تلگراف چهارخطی از دیگر دستاوردهای او هستند.

آزمایشگاه منلو پارک و بنیان‌گذاری شرکت‌ها

در سال ۱۸۷۶ ادیسون آزمایشگاه پژوهشی خود را در منلو پارک نیوجرسی تأسیس کرد. این مکان نخستین آزمایشگاهی بود که با هدف اختراع انبوه و بر پایه کار تیمی دانشمندان و تکنسین‌ها سامان یافته بود و به همین دلیل «کارگاه اختراع» خوانده می‌شد. در سال ۱۸۸۷ او آزمایشگاه بزرگ‌تری در وست اورنج نیوجرسی بنا نهاد که مرکز اصلی فعالیت‌هایش تا پایان عمر باقی ماند.

ادیسون در عرصه کسب‌وکار نیز فعال بود. شرکت «ادیسون جنرال الکتریک» که او بنیان‌گذار آن بود، در سال ۱۸۹۲ با شرکت «تامسون-هوستون» ادغام شد و شرکت بزرگ «جنرال الکتریک» را پدید آورد. او همچنین در تأسیس شرکت فیلم‌سازی ادیسون و سهمی در شکل‌گیری نخستین استودیوهای سینمایی آمریکا نقش داشت.

نبرد جریان‌ها

در دهه ۱۸۸۰، ادیسون که مدافع سیستم جریان مستقیم (DC) بود، در رقابتی معروف با جورج وستینگهاوس و نیکولا تسلا، طرفدار سیستم جریان متناوب (AC) قرار گرفت. این مناقشه که به «نبرد جریان‌ها» شهرت یافت، بر سر تعیین استاندارد انتقال برق در آمریکا بود. در نهایت، برتری فنی و اقتصادی جریان متناوب در انتقال برق در فواصل دور ثابت شد، هرچند نظام‌های هر دو جریان امروزه به‌صورت مکمل در شبکه‌های برق جهان به کار می‌روند.

زندگی شخصی و درگذشت

ادیسون در سال ۱۸۷۱ با مری استیلول ازدواج کرد که حاصل آن سه فرزند بود. پس از درگذشت همسرش در سال ۱۸۸۴، او در ۱۸۸۶ با مینا میلر ازدواج نمود که ثمره این پیوند نیز سه فرزند دیگر بود. ادیسون در ۱۸ اکتبر ۱۹۳۱ در سن ۸۴ سالگی در وست اورنج نیوجرسی درگذشت. در شب تدفین او، به احترام این مخترع، چراغ‌های بسیاری از شهرهای آمریکا برای چند لحظه خاموش شد.

میراث و تأثیر

ادیسون با فلسفه «یک درصد الهام و نود و نه درصد پشتکار» به نماد پژوهشگر تجاری و خلاقیت کاربردی بدل شد. او نشان طلایی کنگره آمریکا را دریافت کرد و مجله تایم او را در فهرست تأثیرگذارترین شخصیت‌های قرن بیستم قرار داد. امروزه نام او بر جوایزی چون «جایزه ادیسون» در حوزه نوآوری، مؤسسه‌های پژوهشی متعدد و موزه‌هایی در وست اورنج و فورت مایرز فلوریدا ماندگار شده است. الگوی آزمایشگاه صنعتی که او بنیان نهاد، مبنای واحد پژوهش و توسعه (R&D) در صنایع مدرن جهان شد و روش مبتنی بر آزمون و خطای نظام‌مند او همچنان در مهندسی و نوآوری الگوی شناخته‌شده‌ای است.

پانویس و منابع مرتبط

برای مطالعه بیشتر درباره زندگی و اختراعات ادیسون، آثار متعددی شامل زندگی‌نامه‌های تفصیلی و اسناد آرشیوی که از سال ۱۹۸۹ با عنوان «مدارک ادیسون» منتشر شده‌اند، در دسترس هستند. همچنین موضوعات مرتبطی چون تاریخ برق‌رسانی، پیشگامان سینما و نیکولا تسلا، زمینه‌های تکمیلی این مقاله را پوشش می‌دهند.