Isaac Newton

Sir Isaac Newton (ur. 25 grudnia 1642, zm. 20 marca 1726/1727) – angielski polihistor, powszechnie uznawany za jednego z najbardziej wpływowych uczonych w dziejach oraz czołową postać rewolucji naukowej. Jego dzieło „Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica" (Matematyczne zasady filozofii przyrody), opublikowane po raz pierwszy w 1687 roku, położyło fundamenty pod mechanikę klasyczną poprzez sformułowanie praw ruchu i prawa powszechnego ciążenia. Newton wniósł również przełomowy wkład w rozwój optyki, obok Gottfrieda Wilhelma Leibniza uchodzi za twórcę rachunku różniczkowego i całkowego, a ponadto pełnił funkcje Mistrza Mennicy Królewskiej i prezesa Towarzystwa Królewskiego. Jego praca zjednoczyła fizykę nieba i fizykę Ziemi w ramach jednego aparatu matematycznego, ustanawiając paradygmat nauki przyrodniczej, który przez ponad dwa stulecia dominował w myśli zachodniej.

Wczesne życie i edukacja

Izaak Newton urodził się przedwcześnie w Boże Narodzenie 1642 roku (4 stycznia 1643 według kalendarza gregoriańskiego) w posiadłości Woolsthorpe Manor we wsi Woolsthorpe-by-Colsterworth w hrabstwie Lincolnshire w Anglii. Jego ojciec, również Izaak Newton, był zamożnym, lecz niepiśmiennym rolnikiem, który zmarł trzy miesiące przed narodzinami syna. Gdy Newton miał trzy lata, jego matka, Hannah Ayscough, ponownie wyszła za mąż i pozostawiła go pod opieką babki macierzystej – doświadczenie, które biografowie łączą z jego dożywotnią skłonnością do poczucia niepewności i nieufności w relacjach osobistych.

Newton uczył się w The King's School w Grantham, gdzie wykazywał się pomysłowością techniczną, budując modele wiatraków i zegarów słonecznych. W 1659 roku jego matka, ponownie owdowiała, wezwała go do Woolsthorpe, aby zarządzał rodzinnym majątkiem, jednak jego ewidentna nieprzydatność do pracy gospodarskiej – w połączeniu z interwencją wuja Williama Ayscougha i dyrektora szkoły – doprowadziły do ponownego przyjęcia go do szkoły. W 1661 roku został przyjęty do Trinity College w Cambridge jako subsizar, czyli student pracujący w zamian za utrzymanie.

W Cambridge Newton zetknął się z dziełami Kartezjusza, Johannesa Keplera, Galileo Galileiego i innych pionierów nowej filozofii przyrody. Stopień bakałarza uzyskał w 1665 roku. Gdy uniwersytet został w tym samym roku zamknięty z powodu wielkiej zarazy, Newton powrócił do Woolsthorpe na dwa lata – okres później celebrowany jako jego annus mirabilis („rok cudów"). W tym czasie położył podwaliny pod rachunek różniczkowy i całkowy (który nazywał „fluksjami"), przeprowadzał doświadczenia nad naturą światła i barw oraz rozpoczął analizę, która ostatecznie doprowadziła go do teorii grawitacji – według słynnej, być może apokryficznej relacji zainspirowanej obserwacją spadającego jabłka w ogrodzie.

Osiągnięcia naukowe

Matematyka

Najwcześniejsza ważna praca matematyczna Newtona dotyczyła twierdzenia dwumianowego (dwumianu Newtona), które uogólnił na wykładniki niecałkowite i ujemne. Na tym fundamencie rozwin