Mexico

Mexico, officieel de Verenigde Mexicaanse Staten (Spaans: Estados Unidos Mexicanos), is een federale republiek in het zuidelijke deel van Noord-Amerika, die in het noorden grenst aan de Verenigde Staten, in het zuidoosten aan Guatemala en Belize, in het westen en zuiden aan de Grote Oceaan en in het oosten aan de Golf van Mexico en de Caraïbische Zee. Met een grondgebied van circa 1.972.550 vierkante kilometer en een bevolking van meer dan 130 miljoen inwoners is Mexico het tiende meest bevolkte land ter wereld en het bevolkingsrijkste Spaanstalige land. De hoofdstad Mexico-Stad behoort tot de grootste metropolen ter wereld en vormt het politieke, culturele en economische centrum van het land. Mexico onderscheidt zich door zijn rijke inheemse erfgoed, zijn koloniale geschiedenis en zijn positie als belangrijke opkomende economie die diep verweven is met de wereldmarkten.

Etymologie

De naam "Mexico" is afgeleid van het Nahuatl-woord "Mēxihco", dat verwees naar het kernland van de Mexica, in de Europese traditie bekend als de Azteken, die hun hoofdstad Tenochtitlan stichtten op de plaats van het huidige Mexico-Stad. De betekenis van de naam is op verschillende manieren geïnterpreteerd; een veelvoorkomende uitleg luidt "de navel van de maan", maar de precieze etymologie blijft onder taalkundigen omstreden. Na de onafhankelijkheid van Spanje in 1821 nam de natie de officiële naam Estados Unidos Mexicanos aan, als weerspiegeling van de federale staatsvorm die de oprichters kozen.

Geschiedenis

Pre-Columbiaanse beschavingen

Het grondgebied van het huidige Mexico herbergde enkele van de meest geavanceerde oude beschavingen ter wereld. De Olmeken, die tussen circa 1500 en 400 v.Chr. floreerden langs de Golfkust, worden beschouwd als de "moedercultuur" van Meso-Amerika en worden de vroegste ontwikkelingen in schrift, wiskunde en monumentale beeldhouwkunst toegeschreven. Latere beschavingen bouwden voort op deze fundamenten. Teotihuacan, dat zijn hoogtepunt bereikte tussen de eerste en zevende eeuw n.Chr., behoorde tot de grootste steden van de antieke wereld. De Maya's ontwikkelden geavanceerde systemen van hiërogliefenschrift, astronomie en de zogenaamde Lange Telling-kalender in de zuidelijke en oostelijke regio's. De Tolteken domineerden centraal Mexico rond de tiende eeuw, en de Mexica stichtten het machtige Azteekse rijk, dat begin zestiende eeuw grote delen van centraal Mexico beheerste via een tribuutnetwerk rond Tenochtitlan.

Spaanse verovering en koloniaal tijdperk

In 1519 arriveerde de Spaanse conquistador Hernán Cortés aan de Golfkust en trok, in alliantie met inheemse volkeren die gebukt gingen onder de Azteekse overheersing, het binnenland in. Tenochtitlan viel in 1521 na een langdurige belegering, waarmee het begin van de Spaanse koloniale heerschappij was gemarkeerd. Drie eeuwen lang vormde Mexico de kern van het onderkoninkrijk Nieuw-Spanje, een van de belangrijkste gebieden van het Spaanse koloniale rijk. De koloniale periode bracht de introductie van het christendom, de Spaanse taal en nieuwe landbouw- en architectuurtradities met zich mee, naast de ontwikkeling van een op kasten gebaseerde sociale orde. De mijnbouw, met name de zilverwinning in Zacatecas en Guanajuato, maakte van Nieuw-Spanje een voornaamste bron van rijkdom voor het rijk. De catastrofale bevolkingsafname als gevolg van epidemische ziekten en uitbuiting hervormde de inheemse samenlevingen ingrijpend, terwijl de vermenging van inheemse, Europese en Afrikaanse bevolkingsgroepen het complexe mestiese demografische en culturele karakter deed ontstaan dat nog steeds grote delen van het moderne Mexico bepaalt.

Onafhankelijkheid en de negentiende eeuw

De onafhankelijkheidsbeweging begon op 16 september 1810, toen de priester Miguel Hidalgo de Grito de Dolores uitriep, een oproep tot opstand tegen de Spaanse heerschappij. Na meer dan een decennium van oorlog verwierf Mexico in 1821 zijn onafhankelijkheid krachtens het Plan van Iguala, tot stand gekomen onder leiding van Agustín de Iturbide, die korte tijd regeerde als keizer. De daaropvolgende eeuw werd gekenmerkt door instabiliteit: het verlies van de noordelijke gebieden in de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog van 1846–1848, de Franse interventie in de jaren 1860, waarin Maximiliaan I als keizer werd geïnstalleerd, en het verzet onder leiding van Benito Juárez, die in 1867 de republiek herstelde. De Slag bij Puebla van 5 mei 1862, een Mexicaanse overwinning op de Franse troepen, wordt jaarlijks herdacht als Cinco de Mayo. De laatste decennia van de eeuw, bekend als het Porfiriato onder president Porfirio Díaz, brachten aanzienlijke economische modernisering en buitenlandse investeringen met zich mee, ten koste van autoritair bestuur en ernstige sociale ongelijkheid.

Mexicaanse Revolutie en de twintigste eeuw

De Mexicaanse Revolutie brak in 1910 uit als reactie op de voortgezette heerschappij van Díaz en diepgewortelde ongelijkheden. Leiders zoals Francisco Madero, Emiliano Zapata, Pancho Villa en Venustiano Carranza stonden aan het roer van een decennium van conflict dat honderdduizenden levens kostte en de natie ingrijpend veranderde. De Grondwet van 1917, een van de eerste constituties ter wereld waarin sociale rechten werden verankerd, legde beginselen vast op het gebied van landhervorming, arbeidsbescherming en staatseigendom van natuurlijke hulpbronnen. De Institutioneel Revolutionaire Partij (PRI), opgericht in 1929, domineerde zevenenzeventig jaar lang de Mexicaanse politiek en hield toezicht op industrialisering, de nationalisering van de aardolie-industrie in 1938 en belangrijke sociale programma's, maar ook op perioden van autoritair bestuur en economische crisis. In 2000 won Vicente Fox van de Nationale Actiepartij (PAN) de presidentsverkiezingen, waarmee een einde kwam aan de eenpartijheerschappij en het electorale pluralisme werd versterkt.

Hedendaags Mexico

De eenentwintigste eeuw heeft Mexico uitdagingen bezorgd zoals georganiseerde misdaad, druggerelateerd geweld en regionale ongelijkheid, naast voortdurende democratische ontwikkeling en economische groei. Andrés Manuel López Obrador van de Nationale Regeneratiebeweging (MORENA) was president van 2018 tot