India

India, secara rasminya Republik India, ialah sebuah negara di Asia Selatan dan negara berpenduduk terbanyak di dunia dengan lebih 1.4 bilion penduduk. Ia merupakan negara ketujuh terbesar di dunia dari segi keluasan tanah, bersempadan dengan Lautan Hindi di selatan, Laut Arab di barat daya dan Teluk Bengal di tenggara, serta berkongsi sempadan darat dengan Pakistan, China, Nepal, Bhutan, Bangladesh dan Myanmar. India ialah sebuah republik persekutuan berperlembagaan yang ditadbir melalui sistem parlimen, terdiri daripada 28 buah negeri dan 8 wilayah kesatuan. Ia merupakan sebuah masyarakat majmuk yang pelbagai bahasa dan pelbagai etnik, dengan New Delhi sebagai ibu negaranya.

Geografi dan Alam Sekitar

India menduduki sebahagian besar subbenua India, terbentang daripada puncak-puncak Himalaya yang bersalji di utara sehinggalah ke pantai tropika semenanjung di selatan. Geografinya yang pelbagai merangkumi Tanah Rendah Indo-Gangetik yang subur, Gurun Thar yang kering di barat, Dataran Tinggi Dekan di kawasan tengah, serta Banjaran Ghats Barat yang berhutan lebat di sepanjang pantai barat. Sistem sungai Ganges, Indus dan Brahmaputra sejak zaman dahulu telah menyokong penduduk pertanian yang padat dan menjadi buaian tamadun awal.

Iklim negara ini berjulat daripada tropika di selatan hingga alpin di utara Himalaya, dan dipengaruhi secara ketara oleh angin monsun tahunan yang membawa sebahagian besar hujan di India. India diiktiraf sebagai salah sebuah negara megabiodiversiti dunia, dengan empat kawasan panas biodiversiti iaitu Ghats Barat, Himalaya, Indo-Burma dan rantau Sundaland termasuk Kepulauan Nicobar. Hidupan liar yang terkenal termasuk harimau Bengal, singa Asia, gajah India dan badak India, yang dilindungi dalam rangkaian taman negara dan rizab harimau yang luas.

Sejarah Purba dan Pertengahan

Subbenua India telah menjadi tapak tamadun manusia yang berterusan selama beribu-ribu tahun. Tamadun Lembah Indus, yang berkembang antara kira-kira 2600 dan 1900 SM di kawasan yang kini merupakan Pakistan dan barat laut India, merupakan salah satu budaya bandar terawal di dunia, terkenal dengan bandar-bandar terancang seperti Harappa dan Mohenjo-daro. Selepas kemerosotan tamadun tersebut, bangsa Indo-Arya berhijrah ke rantau ini, dan zaman Vedik (kira-kira 1500–500 SM) meletakkan asas kepada agama Hindu dan kesusasteraan Sanskrit.

Menjelang abad keenam SM, tanah rendah Gangetik menempatkan enam belas kerajaan besar yang dikenali sebagai Mahajanapada. Zaman ini turut menyaksikan kebangkitan agama Buddha dan Jainisme, yang diasaskan oleh Siddhartha Gautama dan Mahavira masing-masing. Empayar Maurya (322–185 SM), yang ditubuhkan oleh Chandragupta Maurya dan disatukan di bawah Ashoka Agung, menyatukan sebahagian besar subbenua buat kali pertama; pemelukan agama Buddha oleh Ashoka selepas Perang Kalinga memberi kesan mendalam kepada sejarah keagamaan Asia Selatan. Empayar Gupta (kira-kira 320–550 M) pula sering dianggap sebagai zaman kegemilangan budaya India, ditandai dengan kemajuan dalam matematik—termasuk konsep sifar dan sistem perpuluhan—astronomi, kesusasteraan dan kesenian.

India pertengahan zaman dicirikan oleh perturutan kerajaan serantau dan penubuhan beransur-ansur entiti politik Islam. Antara abad kedua belas dan ketiga belas, Kesultanan Delhi meluaskan kuasanya ke sebahagian besar India utara, diikuti oleh kebangkitan Empayar Vijayanagara di selatan dan Empayar Mughal mulai tahun 1526. Kerajaan Mughal, terutamanya di bawah pemerintahan Akbar, Shah Jahan dan Aurangzeb, menyaksikan kegemilangan seni bina, lukisan dan pentadbiran, serta menghasilkan monumen-monumen terkenal seperti Taj Mahal dan Red Fort.

Zaman Penjajahan dan Kemerdekaan

Kehadiran komersial Eropah di India bermula pada awal abad keenam belas dengan kedatangan Portugis, diikuti oleh Perancis, Belanda dan British. Syarikat Hindia Timur British, yang pada mulanya merupakan sebuah perusahaan perdagangan, secara beransur-ansur mengembangkan kawalan wilayah mulai pertengahan abad kelapan belas, dibantu oleh kemenangan dalam Pertempuran Plassey (1757) dan Pertempuran Buxar (1764). Selepas pemberontakan meluas pada tahun 1857, Mahkota British mengambil alih pentadbiran terus, memulakan tempoh Raj British.

Nasionalisme India memperoleh momentum pada akhir abad kesembilan belas dan awal abad kedua puluh. Kongres Kebangsaan India, yang ditubuhkan pada tahun 1885, menjadi saluran utama gerakan kemerdekaan, kemudian disertai oleh tokoh-tokoh seperti Mahatma Gandhi, yang doktrin ketidaktaatan sivil secara tanpa keganasan—yang dicontohkan melalui Gerakan Tidak Bekerjasama, Perarakan Garam pada tahun 1930 dan Gerakan Tinggalkan India pada tahun 1942—berjaya menggerakkan berjuta-juta rakyat. India mencapai kemerdekaan pada 15 Ogos 1947, namun pembahagian subbenua secara serentak kepada India dan Pakistan menyebabkan perpindahan besar-besaran penduduk serta keganasan komunal pada skala yang memusnahkan. India menerima perlembagaannya pada 26 November 1949, yang mula berkuat kuasa pada 26 Januari 1950, menubuhkan negara tersebut sebagai sebuah republik demokratik berdaulat.

Kerajaan dan Politik

India ialah sebuah republik demokrasi parlimen persekutuan. Perlembagaan India, yang merupakan perlembagaan bertulis terpanjang di dunia bagi sesebuah negara berdaulat, menetapkan sistem parlimen bergaya Westminster dengan hak mengundi universal bagi orang dewasa. Presiden berkhidmat sebagai ketua negara, manakala kuasa eksekutif dijalankan oleh Perdana Menteri dan Majlis Menteri, yang bertanggungjawab kepada Parlimen dwidewan yang terdiri daripada Lok Sabha (Dewan Rakyat) dan Rajya Sabha (Majlis Negeri-Negeri). Badan kehakiman diketuai oleh Mahkamah Agung, yang berfungsi sebagai penjaga perlembagaan.

Politik India secara historis didominasi oleh Kongres Kebangsaan India, dengan Bharatiya Janata Party (BJP) muncul sebagai kuasa kebangsaan utama yang satu lagi sejak tahun 1990-an. Negara ini beroperasi sebagai sistem persekutuan pelbagai parti di mana kerajaan-kerajaan negeri memiliki kuasa perundangan yang besar. India mengekalkan tradisi dasar luar yang bebas dengan autonomi strategik, merupakan salah seorang ahli pengasas Gerakan Negara-Negara Berkecuali, dan terlibat aktif dalam pertubuhan antarabangsa termasuk Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, G20, BRICS dan Pertubuhan Kerjasama Shanghai.

Ekonomi

Ekonomi India merupakan yang kelima terbesar di dunia mengikut KDNK nominal dan ketiga terbesar mengikut pariti kuasa beli. Selepas kemerdekaan, negara ini mengamalkan pembangunan yang diketuai kerajaan melalui perancangan berpusat dan dasar perlindungan, tetapi liberalisasi ekonomi secara menyeluruh yang bermula pada tahun 1991 telah mengubah India menjadi salah sebuah ekonomi utama yang paling pesat berkembang di dunia. Sektor-sektor utama merangkumi teknologi maklumat dan perkhidmatan perisian, farmaseutikal, tekstil, pertanian, keluli dan penapisan petroleum.

Pertanian kekal sebagai sektor penjana pekerjaan utama, dengan India menduduki tangga antara pengeluar terbesar dunia bagi beras, gandum, susu dan rempah ratus. Sektor perkhidmatan menyumbang bahagian terbesar keluaran ekonomi, berteraskan industri teknologi maklumat yang penting di peringkat global dan berpusat di bandar-bandar seperti Bengaluru, Hyderabad dan Pune. Walaupun mencapai pertumbuhan yang pesat, India terus menghadapi cabaran yang besar, termasuk kemiskinan, ketaksamaan pendapatan, kekurangan infrastruktur dan pengangguran, namun kelas pertengahan yang berkembang pesat serta ekonomi digital menunjukkan potensi jangka panjang yang signifikan.

Masyarakat dan Kebudayaan

Kebudayaan India merupakan antara yang tertua dan paling pelbagai di dunia, dibentuk oleh ribuan tahun pluralisme agama, bahasa dan wilayah. Hinduisme sebagai agama majoriti hidup bersebelahan dengan populasi besar penganut Islam, Kristian, Sikh, Buddha dan Jain; India merupakan tempat kelahiran empat agama utama dunia iaitu Hinduisme, agama Buddha, Jainisme dan Sikhisme. Negara ini tidak mempunyai bahasa kebangsaan rasmi, dengan bahasa Hindi dan bahasa Inggeris berfungsi sebagai bahasa kerajaan pusat, di samping lebih dua puluh bahasa wilayah yang diiktiraf, termasuk Bengali, Telugu, Marathi, Tamil dan Urdu.

Kesusasteraan India merangkumi epik Sanskrit purba iaitu Ramayana dan Mahabharata, puisi Tamil klasik, syair kebaktian pertengahan zaman, sehinggalah karya fiksyen moden dalam puluhan bahasa. Seni klasiknya termasuk tradisi muzik Hindustani dan Karnatik, bentuk-bentuk tarian seperti Bharatanatyam, Kathak dan Odissi, serta warisan teater yang kaya. Industri perfileman India, terutamanya industri filem berbahasa Hindi yang dikenali sebagai Bollywood, tergolong antara yang paling produktif di dunia. Masakan India, yang terkenal dengan kepelbagaian wilayah dan penggunaan rempah ratus, berbeza secara ketara daripada roti berasaskan gandum di utara hingga hidangan berasaskan beras di selatan.

Sistem kasta, yang secara historis merupakan stratifikasi sosial berhierarki yang berakar dalam kategori varna dan jati, kekal sebagai realiti sosial yang penting walaupun terus berubah. Perlembagaan memansuhkan amalan diskriminasi untouchability (kasta yang dianggap "tidak boleh disentuh") dan menyediakan tindakan afirmatif melalui sistem kuota bagi kumpulan yang selama ini terpinggir, namun isu kasta masih mempengaruhi hubungan sosial dan politik, terutamanya di kawasan luar bandar.

Sains, Teknologi dan Pendidikan

India memiliki tradisi pencapaian saintifik yang panjang, daripada sumbangan purba dalam bidang matematik, astronomi dan metalurgi sehinggalah kepada pencapaian moden dalam teknologi nuklear, penerokaan angkasa lepas dan teknologi maklumat. Pertubuhan Penyelidikan Angkasa India (ISRO) telah melancarkan satelit untuk kegunaan sendiri dan pelbagai pelanggan asing, mencapai kejayaan penerokaan bulan menerusi misi Chandrayaan, serta menghantar prob Mangalyaan ke planet Marikh pada kos yang luar biasa rendah. Negara ini turut mengekalkan rangkaian institusi elit, termasuk Institut Teknologi India (IIT) dan Institut Pengurusan India (IIM), yang telah melahirkan generasi jurutera, saintis dan pemimpin perniagaan yang berpengaruh di peringkat global.

Pengaruh dan Kepentingan

India menduduki kedudukan yang semakin penting dalam hal ehwal global. Sebagai negara paling ramai penduduk dan demokrasi terbesar di dunia, ia merupakan suara utama dalam perdebatan mengenai dasar iklim, tadbir urus digital dan pembaharuan institusi antarabangsa. Lokasi strategiknya yang menguasai Laluan Lautan Hindi, senjata nuk