Txina

Txina, ofizialki Txinako Herri Errepublika, Ekialdeko Asian kokatutako estatua da, munduko populazio handieneko eta ekonomia azkarrenetako bat, antzinako zibilizazio baten oinordekoa eta gaur egungo potentzia global nagusietako bat.

Atzeko planoa

Txinak ia 9,6 milioi kilometro koadroko azalera hartzen du, Asiako ekialdean eta Ozeano Barearen mendebaldeko kostaldean hedatuz. Mugakideak ditu Errusia, Mongolia, Kazakhstan, Kirgizistan, Tajikistan, Afganistan, Pakistan, India, Nepal, Bhutan, Myanmar, Laos eta Vietnam. Topografia oso anitza eskaintzen du: Himalaya eta Tian Shan mendizerrak, Mongoliako eta Taklamakan basamortuak, Yangtze eta Huang He ibai-sistemak, eta hegoaldeko klima tropikala. Lurraldearen aniztasun geografikoak klima mota asko ekartzen ditu, subtropikalekiko artikoak barne, eta biodibertsitate aberatsa sustatzen du.

Historiaren bilakaera

Txinako historia dokumentazio idatzizko jarraitu samena du, milaka urteko testuinguru batean kokatua. Antzinako garaian, Xia, Shang eta Zhou dinastiek oinarri politiko eta kulturala ezarri zuten. Qin dinastiak (K.a. 221) lehen enperadorea sortu zuen, estatu baketsua, neurriak eta idazkerara estandarizatuz. Han dinastiak (K.a. 202–220) Zetaren Bidea garatu zuen, Ekialde eta Mendebaldearen arteko merkataritza eta kultur-trukea bultzatuz. Tang eta Song dinastiek arte, zientzia, teknologia eta filosofia loraldi handiak ezarri zituzten. Yuan, Ming eta Qing dinastiek inperioaren mugak zabaldu eta administrazioa sendotu zuten. XX. mendearen hasieran monarkia erori zen, 1911ko Iraultzarekin, eta 1949an Komunisten Iraultzak Txinako Herri Errepublika ezarri zuen. 1978an Deng Xiaoping-ren erreforma eta irekiera politikak merkatu-mekanismoak sartu zituzten, hazkunde ekonomiko azkarra eta integrazio globala ekarriz.

Eduki nagusiak eta egitura

Estatu sistemak sistema unitario komunista du, Komunisten Alderdi Bakarra aginte politiko eta ideologiko nagusia izanik. Gobernu-zentroa Pekinen dago, eta administrazioa probintzietan, eskualde autonomoetan, barrutietan eta udalerrietan banatuta dago. Ekonomia nazionala merkatu sozialistetan oinarritzen da; industria manufakturera, teknologiaren ikerketa, nekazaritza modernoa eta zerbitzu-sektorea dira pilarrak. Infraestructura logistikoa, telekomunikazioak eta energia-sareak nazio-mailan integratuta daude. Kultura txinatarra konfuzianismoa, taoismoa eta budismoaren sineste eta baloreak uztartzen ditu, literaturan, artean, musikan, arkitekturan eta gastronomian islatuz. Hizkuntza ofiziala txinera da, mandarina dialektu nagusia izanik, baina beste hainbat hizkuntza eta dialekto erabiltzen dira eskualdearen arabera.

Ezaugarriak

Txinak berezitasun nabarmenak ditu munduko herrialdeen artean: populazio masiboa eta urbanizazio azkarra, industrializazio eta digitalizazio prozesu koordinatua, eta tradizio historiko sakonaren eta modernitate teknologikoaren arteko uztartzea. Politika kanpoan ez-laguntza printzipioa, suberania eta lurralde-osotasuna errespetatzea, eta aniztasun kulturalaren onarpena defendatzen ditu. Gainera, nazioarteko lankidetza ekonomikoa sustatzea, adibidez Beltz eta Bidearen Hasieraren bidez, eta barne-politiketan egonkortasun soziala eta garapen iraunkorra lehentasun gisa jartzea ezaugarri nagusiak dira.

Eragina eta garrantzia

Nazioarteko mailan, Txina Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluko iraunkorretako bat da, G20, ASEAN, BRICS eta APEC taldeen parte. Bere ekonomiak munduko hornidura-kateak, komertzio-fluxuak eta prezio-joerak eragiten ditu, eta teknologia berrien, energia berriztagarrien eta azpiegitura proiektuen garapenean lidergo garrantzitsua du. Zibilizazio historiko gisa, munduko pentsamendu filosofikoan, astronomian, medikuntzan, artean eta literaturan eragin iraunkorra izan du. Gaur egun, klimaren aldaketari aurre egiteko, bioaniztasunaren kontserbaziorako eta nazioarteko segurtasunaren eta garapenaren arazoetan soluzio kolektiboak bilatzeko aktore funtsezkoa da, munduko ordena pluripolaren eta elkarrekiko menpekotasun ekonomikoaren testuinguruan papera gero eta nabarmenagoa betetzen duena.